Drewniany świat pamięci z gminy Brańszczyk pojedzie do Warszawy. Niezwykła wystawa Stanisława Kądzieli na Dzień Dziecka

To będzie jedna z tych wystaw, przy których dzieci zatrzymają się z ciekawością, a dorośli — ze wzruszeniem. Miniaturowe wozy, dawne maszyny rolnicze, kapliczki, krzyże i całe gospodarstwa wykonane z drewna z niezwykłą dokładnością będzie można zobaczyć już 31 maja podczas wydarzenia „Dzień Dziecka na Ludowo” organizowanego przez Narodowy Instytut Kultury i Dziedzictwa Wsi w Warszawie.

Autorem prac jest Stanisław Kądziela, mieszkaniec Niemir w gminie Brańszczyk, który od lat z ogromną cierpliwością i pasją zapisuje w drewnie historię dawnej kurpiowskiej wsi. Jego twórczość trudno pomylić z czymkolwiek innym. To nie są zwykłe rzeźby ani dekoracje. To precyzyjne opowieści.

Wystawa zostanie zaprezentowana w ramach rodzinnego wydarzenia „Dzień Dziecka na Ludowo” przy ul. Krakowskie Przedmieście 66 w Warszawie. Wstęp jest wolny.  

Drewniana pamięć o dawnej wsi

Twórczość Stanisława Kądzieli od lat budzi podziw mieszkańców nie tylko naszego regionu. Artysta tworzy miniaturowe repliki dawnych sprzętów gospodarskich, maszyn rolniczych, wiejskich zabudowań i przydrożnych kapliczek. Każdy element wykonuje ręcznie — z drewna sosnowego, świerkowego i lipowego. Dbałość o detale jest wręcz zdumiewająca.

— Bo człowiek musi wiedzieć, skąd pochodzi, i znać swoje korzenie. Bez tego nie wie, kim jest — mówił Stanisław Kądziela w rozmowie cytowanej przez magazyn „Kraina Bugu”.  

Jego miniaturowy świat powstaje z pamięci. Z dzieciństwa. Z obserwacji dawnej wsi, która dziś istnieje już głównie we wspomnieniach starszych mieszkańców.

Na warszawskiej wystawie zobaczyć będzie można trzy wyjątkowe części ekspozycji. Pierwsza to aż 240 miniaturowych krzyży i kapliczek przydrożnych z terenu gminy Brańszczyk. Druga przedstawia dawne maszyny i urządzenia gospodarskie — „od sochy do kombajnu”. Trzecia część obejmuje wizualizacje lokalnych zabudowań, m.in. kościoła parafialnego w Brańszczyku z 1833 roku, gospodarstwa teściów autora z lat 50. XX wieku oraz rodzinnego domu.  

Wszystko zaczęło się od jednej kosy

Pierwszą miniaturę, kosę, Stanisław Kądziela wyrzeźbił w 2016 roku. Potem przyszły kolejne prace: brony, wozy, młynki do zboża, żarna, kołowrotki, warsztaty tkackie, kopaczki do ziemniaków, urządzenia do obróbki lnu czy dawne sprzęty domowe. W wielu miniaturach pojawiają się także postacie mieszkańców podczas codziennych prac — kowale, siewcy, kosiarze czy kobiety mielące zboże.  

Ogromne wrażenie robią kapliczki i krzyże przydrożne. To właśnie one stały się jednym z najważniejszych projektów artysty.

— Stare, drewniane kapliczki są zastępowane nowymi, murowanymi, a krzyże często powstają z metalowych rurek, ale to nie to samo — podkreślał artysta.  

Czytaj też: Jego imponujące prace można podziwiać w Brańszczyku. W filmie opowiada o swoich twórczych początkach

Zamiast muzeum — galeria na własnym podwórku

Przez lata prace Stanisława Kądzieli można było oglądać w skansenie w Brańszczyku. Dziś jego twórczość znalazła nowy dom — wyjątkową przydomową galerię stworzoną w Niemirach przy pomocy najbliższej rodziny i przyjaciół. 

To miejsce powstało z potrzeby serca i determinacji, by ocalić tę niezwykłą twórczość przed zapomnieniem. Galeria jest otwarta dla odwiedzających i coraz częściej trafiają tam osoby z różnych części regionu, by zobaczyć miniaturowy świat dawnej wsi zapisany w drewnie.

Wielu mieszkańców nie ukrywa, że rozstanie artysty ze skansenem w Brańszczyku było dużą stratą dla lokalnej kultury. Paradoksalnie jednak właśnie dzięki temu powstało miejsce jeszcze bardziej osobiste i autentyczne — tworzone przez samego autora i jego rodzinę.

Nie tylko dla dzieci

Choć wystawa będzie częścią obchodów Dnia Dziecka, trudno mówić o niej wyłącznie jako atrakcji dla najmłodszych. To ekspozycja, która działa na emocje niezależnie od wieku.

Dzieci zobaczą świat, którego już nie znają — bez ekranów i plastiku. Dorośli odnajdą fragment własnych wspomnień: dawne podwórka, maszyny stojące kiedyś w stodołach dziadków, codzienność dawnej wsi. Każda miniatura wygląda jak zatrzymany kadr z życia regionu.

- Wszystko to chciałem też robić dla naszej młodzieży. Kiedyś, gdy przechodziło się obok krzyża, człowiek albo się przeżegnał, albo chociaż ukłonił. Dzisiaj tego nie ma – młodzi siedzą w internecie, przyjęli to, co nowoczesne. A nasza wiara, tradycja ojców, dziadów, pradziadów… to wszystko upadnie, jeśli nie będziemy dbać o nasze dziedzictwo – mówił Stanisław Kądziela podczas spotkania w Miejskiej Bibliotece w Wyszkowie na promocji książki Katarzyny Bralewskiej Śladami kapliczek przydrożnych w Gminie Brańszczyk, przy której współpracowali.  – Chciałem zostawić swój ślad na tej ziemi - dodawał. 

Czytaj też: Śladami kapliczek w bibliotece: Uzupełniamy się – mówili twórcy publikacji [FOTO]

„Dzień Dziecka na Ludowo” odbędzie się 31 maja 2026 roku w siedzibie Narodowy Instytut Kultury i Dziedzictwa Wsi przy ul. Krakowskie Przedmieście 66 w Warszawie w godz. 13:00–18:00. Oprócz wystawy Stanisława Kądzieli organizatorzy przygotowali warsztaty rękodzielnicze, spektakle, muzykę ludową i atrakcje dla całych rodzin.  Prace naszego artysty będzie można podziwiać przez dwa miesiące.