Jak wytrzymać maturalny stres i przetrwać? Ekspertki mają kilka sposobów 

Wielu uczniów, którzy mają już za sobą pierwsze egzaminy maturalne, stoi przed kolejnymi wyzwaniami, a nadchodzący weekend staje się dla nich czasem napięcia i niepokoju. W rozmowach z ekspertkami z zakresu psychologii, dietetyki oraz muzykologii pojawia się pytanie, jak najlepiej zadbać o siebie w tym wymagającym okresie i dlaczego czasami warto pozwolić sobie na chwilę wytchnienia, zamiast nieustannie mobilizować się do nauki. 

Psycholog Milena Sucharska z Centrum Terapii Dialog zwraca na łamach Medonetu uwagę, że stres towarzyszący maturzystom nie ogranicza się jedynie do zmęczenia wynikającego z nauki. Współczesna młodzież doświadcza silnej presji, wynikającej zarówno z oczekiwań otoczenia, jak i ciągłego porównywania się z innymi oraz nadmiaru bodźców płynących z mediów społecznościowych. — Część młodych ludzi praktycznie nie wychodzi z trybu alarmowego i mobilizacji, a organizm po kilku dniach takiego funkcjonowania zaczyna po prostu gorzej pracować — mówi specjalistka. Wysoki poziom stresu i kortyzolu negatywnie wpływa na zdolność skupienia się oraz przyswajania wiedzy. — W stresie łatwo pomylić wielogodzinne siedzenie nad materiałem z nauką, która rzeczywiście coś daje. Układ nerwowy nie uczy się dobrze w ciągłym poczuciu zagrożenia — podkreśla. Zamiast kolejnej zarwanej nocy nad książkami, lepsze efekty może przynieść spokojny sen, spacer lub krótka aktywność fizyczna, ponieważ mózg potrzebuje odpoczynku, aby skutecznie zapamiętywać i koncentrować się. 

Sen odgrywa kluczową rolę w procesie uczenia się, choć wielu maturzystów traktuje go jako coś, co można nadrobić później. To właśnie podczas nocnego wypoczynku mózg porządkuje i utrwala zdobyte informacje, a także regeneruje układ nerwowy. — Zarwana noc przed egzaminem albo kilka dni funkcjonowania na skrajnym zmęczeniu zwykle bardziej obniżają koncentrację i zdolność logicznego myślenia, niż realnie pomagają w nauce. Dlatego czasem lepszą decyzją będzie zamknięcie notatek godzinę wcześniej i pójście spać niż kolejne chaotyczne powtórki do drugiej w nocy — mówi Sucharska. Psycholog zaleca również proste techniki oddechowe, takie jak spokojny wdech przez nos przez cztery sekundy oraz powolny wydech trwający od sześciu do ośmiu sekund. Kilka minut takiego ćwiczenia może skutecznie obniżyć napięcie i ułatwić wyciszenie przed snem lub kolejnym dniem nauki. 

Dorota Minta, psycholog, przekonuje, że przerwa pomiędzy egzaminami powinna być czasem prawdziwego odpoczynku, zarówno dla maturzystów, jak i ich rodziców. — Zaczęłabym od tego, żeby rodzice zadbali o to, żeby oni byli wypoczęci i zrelaksowani, żeby nie nakręcali napięcia maturzystom, żeby kontrolowali się i nie mówili "no to może jeszcze sobie powtórzysz" albo "jeszcze przeczytaj coś tam" — mówi Minta. Jej zdaniem warto, aby czas wolny spędzać w sposób bardziej analogowy — na przykład podczas spaceru, jazdy na rowerze czy wspólnego posiłku. Jeśli uczeń chce spotkać się ze znajomymi, nie należy mu tego zabraniać. — Nie mówmy, że "musisz się uczyć, to nie czas na spotykanie się ze znajomymi". Niech idzie sobie — podkreśla. Całkowite oderwanie się od myśli o egzaminach nie jest konieczne, ale ważne jest, by nie skupiać się wyłącznie na nich. Każdy powinien znaleźć aktywność, która go relaksuje — czy to gra w planszówki, wycieczka rowerowa, czy grill w ogrodzie. Rodzice mogą wspierać swoje dzieci, proponując im formy odpoczynku, które rzeczywiście pozwolą się zregenerować. 

Sucharska zwraca uwagę na jeszcze jeden aspekt — wpływ mediów społecznościowych na samopoczucie maturzystów. — Media społecznościowe potrafią stworzyć wrażenie, że wszyscy wokół są świetnie przygotowani, uczą się bez przerwy i wszystko mają pod kontrolą. A prawda jest zwykle dużo bardziej ludzka. Większość młodych osób po prostu się boi, jest zmęczona i ma momenty zwątpienia — tylko nie zawsze pokazuje to publicznie — mówi psycholożka. Zaleca, by choć na chwilę odciąć się od TikToka, grup maturalnych na Facebooku i nie sprawdzać ciągle, jak radzą sobie inni. 

Dietetyk Monika Hajduk rw rozmowie z Medonetem przypomina, że stres oddziałuje również na układ pokarmowy, a jelita określane są mianem drugiego mózgu. W tym okresie częste są dolegliwości takie jak brak apetytu, uczucie ciężkości, mdłości czy bóle brzucha. Hajduk radzi, by wybierać lekkostrawne, najlepiej ciepłe posiłki, nawet jeśli pogoda jest już letnia. — Na śniadanie może to być owsianka z masłem orzechowym, bananem i gorzką czekoladą, jajka czy kanapki z twarożkiem. Na obiad warto postawić na dobre źródło białka np. duszone mięso czy pieczoną rybę, podawane z warzywami i węglowodanami złożonymi: kaszą, ryżem, ziemniakami, batatami czy makaronem — które, wolno trawione, będą sprzyjać powolnemu uwalnianiu energii na długo — wylicza ekspertka. Jako przekąskę poleca orzechy włoskie, które dzięki zawartości kwasów omega-3, witamin z grupy B, magnezu i antyoksydantów wspierają pamięć oraz funkcje poznawcze. Ostrzega przed pomijaniem posiłków z powodu braku apetytu. — Niski poziom glukozy we krwi pogarsza koncentrację. Nasz mózg stanowi jedynie około 1/50 naszej masy ciała, ale pożera aż 20 proc. naszego zapotrzebowania energetycznego — mówi. W przypadku trudności z jedzeniem poleca zupy lub koktajle, na przykład truskawkowy, bananowo-kakaowy albo z banana, kiwi i szpinaku. Zaleca ograniczenie kawy i napojów energetyzujących, które mogą nasilać dolegliwości żołądkowe i dają tylko krótkotrwały efekt pobudzenia. 

Muzykolog Ewa Kuszewska uspokaja, że najlepsza muzyka na czas egzaminów to ta, która sprawia przyjemność słuchaczowi. Ulubione utwory pobudzają wydzielanie hormonów poprawiających samopoczucie i łagodzących stres. Każdy człowiek ma inne potrzeby i wrażliwość na bodźce — dla jednych relaksująca będzie cisza, dla innych dźwięki natury, a jeszcze inni wybiorą słuchawki, by odciąć się od otoczenia. — Dla niektórych przebywanie w zupełnej, zamierzonej ciszy będzie przestrzenią odprężenia. Dla innych wsłuchanie się w rytmiczny, pierwotny szum fal morskich czy śpiew ptaków podczas spaceru. Są też tacy młodzi ludzie i jest ich wielu, którym pomoże założenie słuchawek, pozwalających odciąć się od nadmiaru bodźców otoczenia czy natłoku myśli — wylicza Kuszewska. Choć efekt Mozarta został zakwestionowany, badania wskazują, że utwory tego kompozytora, dzięki uporządkowanej strukturze i powtarzalności, mogą krótkotrwale poprawiać funkcje poznawcze, dlatego warto ich słuchać przed egzaminami. 

Na zakończenie Milena Sucharska podkreśla: — Matura jest ważnym doświadczeniem, ale nie jest egzaminem z wartości człowieka ani wyrokiem na całe życie. Im bardziej młody człowiek potrafi zadbać w tym czasie o swoje napięcie, regenerację i emocje, tym większa szansa, że podejdzie do kolejnych egzaminów z większym spokojem, poczuciem kontroli i lepszą koncentracją. Czasem najlepszą rzeczą, jaką maturzysta może zrobić dla swojej koncentracji, jest po prostu pozwolić sobie odpocząć.