„Nie jesteśmy mafią”. Kupcy z wyszkowskiego targowiska przeciwko systemowi SENT

Słyszeli o nim głównie w kontekście paliw, alkoholu i walki z przemytem. System SENT – elektroniczny nadzór przewozu towarów – miał uszczelniać państwo wobec wielkich oszustw podatkowych. Dziś dla wielu drobnych handlarzy z targowisk stał się symbolem czegoś zupełnie innego: biurokracji, strachu przed karami i poczucia, że państwo traktuje ich jak potencjalnych przestępców.

Na wyszkowskim targowisku emocje są ogromne. Kupcy nie ukrywają rozgoryczenia. Wielu mówi o absurdzie przepisów, inni o realnym zagrożeniu dla swoich biznesów. Część nie chce występować przed kamerą. Jak tłumaczą – są zmęczeni, sfrustrowani i przekonani, że ich głos niczego już nie zmieni. Padają też mocniejsze słowa: „Lepiej nie będę mówił, bo powiem za dużo”.

Od 17 marca 2026 roku obowiązują zmiany rozszerzające system SENT na odzież i obuwie. To efekt rozporządzenia Ministerstwa Finansów z 17 marca 2026 r., opartego na ustawie z 9 marca 2017 r. W praktyce oznacza to, że drobni przedsiębiorcy handlujący na targowiskach muszą zgłaszać transport towaru do rządowego systemu elektronicznego.

Jeśli przewożą więcej niż 10 kilogramów odzieży lub więcej niż 20 sztuk obuwia – przed wyjazdem muszą dokonać zgłoszenia. Za błędy grożą bardzo wysokie kary: minimum 20 tys. zł lub nawet 46 proc. wartości towaru.

Dla małych przedsiębiorców to często kwoty wyższe niż miesięczny obrót.

– SENT był wcześniej na towary wrażliwe: paliwo, alkohol, tytoń. Do końca nie zdawaliśmy sobie sprawy, że teraz będzie dotyczył nas, sprzedawców detalicznych – mówi pani Kasia, która od 25 lat handluje odzieżą na targowiskach. – SENT był wycelowany w import towarów do kraju, przy pierwszej strefie kontaktu z innym państwem. To rozumieliśmy. A teraz okazuje się, że uderzyli w nas. Chyba po to, żeby nas zniszczyć.

Kupcy podkreślają, że przepisy zostały stworzone bez jakiegokolwiek zrozumienia realiów handlu obwoźnego. Największy problem? Ważenie towaru. Odzież w hurtowniach kupowana jest na sztuki, nie na kilogramy. Tymczasem system wymaga podawania wagi przewożonego towaru.

– Nawet jak się zarejestrujemy, to kilogramy mogą się nie zgodzić. Jak i gdzie mamy to ważyć? – pyta pani Kasia. – My jesteśmy o 4:30 rano już na rynku. Na jakiej wadze mamy to robić? Łazienkowej? Koszulki osobno, majtki osobno? To się mija z celem. Jeżeli towar kupujemy na fakturę na sztuki, to obowiązują nas sztuki. To jeden wielki absurd - mówi, nie kryjąc emocji.

– Ministerstwo Finansów robi z całej branży odzieżowej idiotów. Ale my się na to nie zgadzamy. Chcemy uczciwie zarobić na życie, zapłacić ZUS i podatki. Nie jesteśmy mafią. Sieciówki są zwolnione, a my jesteśmy traktowani jak szkodniki.

Problemów – jak mówią handlujący – jest znacznie więcej. Wielu z nich ma jeden samochód, którym zarówno pracują, jak i żyją prywatnie. Auto załadowane towarem formalnie nie może ruszyć bez zgłoszenia do systemu. – Żeby pojechać po dziecko do szkoły, trzeba rozładować samochód – słyszymy.

Kupcy zwracają też uwagę na absurdalność samego nadzoru GPS. – A jak będziemy jechali przez las i nie będzie internetu albo GPS przestanie działać? To co? Już mandat? Bo zjechaliśmy z trasy? – pyta jeden ze sprzedawców.

Pan Robert nie ukrywa frustracji. – To jest bezsensowne. Musielibyśmy pracę zaczynać o czwartej rano, a kończyć po 22. Wszystko codziennie liczyć, ważyć. Głupota – mówi.

Pani Kasia dodaje, że środowisko kupców nie zamierza już siedzieć cicho. – Musimy tę sprawę nagłośnić. Nie można się bać. Inaczej nas to zniszczy.

Pokazuje przygotowane ulotki i banery. – Wszystko robię za własne pieniądze – mówi.

Jeszcze mocniej o nowych przepisach wypowiada się pan Bogusław, handlujący obuwiem. – To zabija mikroprzedsiębiorców. Wymyślił to ktoś, kto nie ma pojęcia o handlu detalicznym – mówi. – Liczenie, ważenie, śledzenie GPS-em… A jak auto mi się zepsuje w lesie i nie dojadę do punktu docelowego? To co? Będą podejrzewać, że przerzucam towar na lewo?

Kupcy mówią też o utracie poczucia bezpieczeństwa i tajemnicy handlowej. – Egzekwujcie podatki, ale nie w taki sposób, że mam codziennie zgłaszać skąd jadę i dokąd jadę. Gdzie tu tajemnica handlowa? Wszystko będą wiedzieli. Czy ja jestem bandytą, żeby mnie śledzono? – pyta pan Bogusław. – To musi być natychmiast zmienione. Ludzie się zbuntują i wyjdą na ulice. A jak wszyscy przestaną handlować? Będzie rzesza bezrobotnych.

Ministerstwo Finansów, po protestach środowiska, zapowiedziało już częściowe wycofanie się z najbardziej restrykcyjnych zapisów. Resort proponuje zwiększenie limitu przewożonych towarów do 300 kilogramów lub 300 par obuwia przy przewozach do 50 kilometrów. Zapowiedziano także zwolnienie z obowiązku zgłaszania przewozów dla jednoosobowych działalności gospodarczych.

Tyle że dla wielu kupców to wciąż za mało.

Krytycznie do propozycji odniosła się także Organizacja Pracodawców Rada Przedsiębiorców. W piśmie skierowanym do ministra finansów Andrzeja Domańskiego organizacja oceniła, że zmiany są „jedynie częściową i niewystarczającą odpowiedzią na realne problemy”.

Zwrócono uwagę, że limit 50 kilometrów nie odpowiada realiom handlu obwoźnego, a liczenie towarów według kilogramów zamiast sztuk jest kompletnie nieżyciowe.

Rada Przedsiębiorców wskazała, że najbardziej racjonalnym rozwiązaniem byłoby ograniczenie systemu SENT wyłącznie do importu i pierwszego wprowadzenia towaru do obrotu, z całkowitym wyłączeniem handlu detalicznego i hurtowego.

– Te zmiany są bezsensowne. A te 50 kilometrów to ograniczanie naszych swobód i działalności – mówi pan Robert. – Większość z nas robi większe trasy. Dwa czy trzy rynki mamy blisko, ale często jeździmy po 100 kilometrów albo więcej.

Pani Kasia dodaje: – To tylko zamydlenie oczu. My działalność gospodarczą mamy zarejestrowaną na cały kraj. Jedziemy za chlebem tam, gdzie jest handel. Ani ważenie, ani ograniczenia kilometrów są nie do zaakceptowania. 

I podkreśla: – My chcemy zero ważenia, bo to jest fizycznie niewykonalne. To zajmuje od dwóch do sześciu godzin dziennie. Druga sprawa: po co mamy codziennie wypełniać jakieś papiery? Wszystkie nasze dane są w CEIDG. Państwo wszystko o nas wie. Po co codziennie zgłaszać, skąd jedziemy i dokąd jedziemy? Nie zgadzamy się na to.

Kupcy z Wyszkowa zapowiadają dalsze działania. Chcą szukać wsparcia także u lokalnych samorządowców. – Jesteśmy tak naprawdę sami – mówi pani Kasia. – Będziemy prosić o pomoc. Przygotowałam już petycję do Rady Miejskiej w Wyszkowie z prośbą o poparcie nas w sprawie SENT. Dla wielu takich osób jak ja to walka o być albo nie być.

Na targowisku w Wyszkowie coraz głośniej wybrzmiewa, że państwo, które miało walczyć z mafiami, walczy z ludźmi próbującymi zwyczajnie utrzymać swoje rodziny. 13 maja wielu sprzedawców wybiera się protestować do Warszawy.